W dniu 2 stycznia 2011 r. wejdzie w życie ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1228), która zastąpi dotychczas obowiązującą ustawę z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 z późn. zm.). Podstawową przyczyną uchwalenia nowej ustawy była konieczność dostosowania systemu ochrony informacji niejawnych w Polsce – w wielu aspektach przestarzałego i niefunkcjonalnego - do standardów aktualnie przyjętych przez NATO i Unię Europejską, związana także ze zbliżającym się polskim przewodnictwem w Radzie Unii Europejskiej. Należy przy tym zauważyć, że w przeszło 10-letnim okresie obowiązywania dotychczasowej ustawy o ochronie informacji niejawnych dokonał się ogromny postęp technologiczny, zwłaszcza w zakresie środków łączności oraz systemów teleinformatycznych, co sprawia, iż obecnie obowiązujące rozwiązania ustawowe nie przystają do aktualnego poziomu technologicznego. Istotą zmiany jest – jak wynika z uzasadnienia projektu rządowego ustawy - stworzenie możliwości znacznie bardziej elastycznego traktowania zasad ochrony informacji o niskich klauzulach tajności, co w strukturach unijnych umożliwi szybkie, bieżące wykorzystywanie tych informacji w pracy grup roboczych oraz ich sprawne przetwarzanie w systemach teleinformatycznych.

Ustawa wprowadza zatem istotne zmiany, polegające zwłaszcza na:

1. uchyleniu podziału informacji niejawnych na tajemnicę państwową i służbową, a poprzestaniu na dotychczasowym podziale według klauzul „ściśle tajne”, „tajne”, „poufne” i „zastrzeżone”;
2. odejściu od rozbudowanych, formalnych wykazów informacji „ściśle tajnych” i „tajnych” (stanowiących załącznik do dotychczasowej ustawy) na rzecz zobowiązania wytwórców informacji do kierowania się nowymi, określonymi w ustawie, definicjami poszczególnych klauzul, których istotą są rozmiary szkody, jaką dla Rzeczypospolitej Polskiej może przynieść nieuprawnione ujawnienie informacji;
3. rezygnacji z traktowania informacji o prawnie chronionych interesach obywateli i jednostek organizacyjnych jako informacji niejawnych (dotychczas ochrona tych informacji mieściła się w klauzulach „poufne” i „zastrzeżone”), jako że informacje te chronione są tajemnicami innego rodzaju, unormowanymi w innych ustawach (np. w ustawie o ochronie danych osobowych, w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji);
4. nakazie stosowania zarządzania ryzykiem bezpieczeństwa informacji, w tym szacowania tego ryzyka, przy określaniu szczegółowych wymogów bezpieczeństwa fizycznego i teleinformatycznego informacji niejawnych.

Inne ważne zmiany, to: rezygnacja ze ścisłej kontroli dokumentów o niższych klauzulach, a zwłaszcza o klauzuli „zastrzeżone” a także ze zbędnych środków ochrony fizycznej tych informacji (np. wymóg przetwarzania informacji niejawnych w kancelariach tajnych ograniczony został do informacji „ściśle tajnych” i „tajnych”; informacje oznaczone pozostałymi klauzulami będą mogły być przetwarzane w kancelariach tajnych za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej) oraz odejście od określonych z góry w ustawie okresów obowiązywania klauzul na rzecz możliwości zniesienia lub zmiany klauzuli (przez wytwórcę, jego przełożonego, a w przypadku informacji „ściśle tajnych” za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej) kiedy ustaną ustawowe przesłanki ochrony.

Szczególnie istotne dla praktyki ochrony informacji niejawnych w Policji są następujące zmiany:

1. wieczyście niejawne będą informacje o funkcjonariuszach i pracownikach wszystkich, w tym Policji, organów uprawnionych do czynności operacyjno-rozpoznawczych (dotychczas tylko tzw. służb specjalnych) oraz osobach udzielających im w tym zakresie pomocy, z wyjątkiem danych zawartych w dokumentach podlegających przekazaniu do Instytutu Pamięci Narodowej;
2. naprzeciw potrzebom Centralnego Biura Śledczego KGP i Biura Spraw Wewnętrznych KGP w zakresie odrębnego usytuowania kancelarii tajnych wychodzi przepis o możliwości przetwarzania informacji niejawnych przez inne niż kancelaria tajna komórki organizacyjne;
3. Policja zwolniona została z pokrywania kosztów szkoleń prowadzonych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego dla kierowników jednostek organizacyjnych oraz pełnomocników ochrony i ich zastępców.

Ważne dla Policji są też nowe regulacje dotyczące postępowań sprawdzających (dotyczą one także innych służb uprawnionych do prowadzenia samodzielnych postępowań sprawdzających i kontrolnych: Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej, Straży Granicznej i Żandarmerii Wojskowej). Po pierwsze, wprowadzono tylko dwa rodzaje postępowań sprawdzających: zwykłe – do klauzuli „poufne” i poszerzone – do klauzul „tajne” i „ściśle tajne”, znosząc postępowanie sprawdzające do klauzuli „zastrzeżone”. Po drugie, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego będzie prowadzić poszerzone postępowania sprawdzające wobec kierowników jednostek organizacyjnych Policji oraz pełnomocników ochrony i ich zastępców. Po trzecie, tak jak dotychczas Policja będzie prowadzić samodzielnie wszystkie postępowania sprawdzające wobec funkcjonariuszy i pracowników oraz osób ubiegających się o przyjęcie do służby lub pracy w Policji; korzystną nowością jest przepis stanowiący, że Policji w zakresie postępowań sprawdzających i kontrolnych przysługują uprawnienia ABW, co oznacza zniesienie pośrednictwa ABW w uzyskiwaniu przez Policję szczególnych informacji o osobie sprawdzanej. Po czwarte, wprowadzono uprawnienie Policji do korzystania w postępowaniu sprawdzającym z niezbędnej pomocy innych instytucji, służb i organów, które to uprawnienie przysługiwało dotychczas wyłącznie służbom ochrony państwa. Po piąte, niekorzystny dla policjantów i pracowników Policji jest przepis o ważności poświadczeń bezpieczeństwa wydanych przez Policję tylko na czas służby lub pracy w Policji. Po szóste, odwołania od wydanych przez pełnomocników ochrony w Policji decyzji o odmowie wydania i cofnięciu poświadczeń bezpieczeństwa będą rozpatrywane przez Prezesa Rady Ministrów, a nie – jak dotychczas – przez Komendanta Głównego Policji.

Rozległy zakres zmian w systemie ochrony informacji niejawnych wymaga szeroko zakrojonych działań zmierzających do popularyzacji przepisów nowej ustawy i skutecznego wdrożenia jej do praktyki jednostek organizacyjnych Policji. W tym celu, obok przedsięwzięć informacyjnych w Komendzie Głównej Policji, Biuro Ochrony Informacji Niejawnych KGP przeprowadziło szkolenie pełnomocników ochrony i ich zastępców z komend wojewódzkich Policji, Komendy Stołecznej Policji, WSPol. w Szczytnie oraz szkół policyjnych. Informację o najważniejszych nowych regulacjach przekazano także do publikacji w Biuletynie Prawnym KGP. Ponadto, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom poszczególnych biur KGP, Pełnomocnik Komendanta Głównego Policji ds. Ochrony Informacji Niejawnych wdrożył cykl szkoleń kaskadowych z zakresu stosowania nowej ustawy, adresowanych do pracowników i funkcjonariuszy KGP.

Po kilku miesiącach obowiązywania nowej ustawy, z pewnym bagażem doświadczeń w tym zakresie, BOIN KGP podejmie starania o zorganizowanie seminarium pełnomocników ochrony i ich zastępców z komend wojewódzkich Policji, KSP, WSPol. oraz szkół policyjnych poświęconego praktycznym aspektom stosowania ustawy i nowych przepisów wykonawczych. Sprawne i rzetelne przyswojenie sobie nowych zasad ochrony informacji niejawnych zależy od pracy i zaangażowania całego pionu ochrony oraz szczególnego zainteresowania kierowników jednostek organizacyjnych Policji.